Afrika oo dooneysa dib-u-habaynta Hay’adaha Caalamiga ah iyo iskaashi loo dhanyahay

Itoobiya, 14 Febraayo 2026 (Dawan)– Shir-madaxeedka 39-aad ee Midowga Afrika ayaa si rasmi ah maanta oo Sabti ah uga furmay magaalada Addis Ababa, kaas oo isu imaadeen madaxda dowladaha Afrika si ay uga doodaan arrimaha muhiimka ah ee sugnaanta biyaha iyo maamulka qaaradda. Hoggaamiyeyaasha Africa ayaa sidoo kale ku baaqay isbeddel weyn oo lagu sameeyo habka ay beesha caalamku ula macaamisho Afrika.

Kulankan heerka sare ah ayaa sidoo kale goob joog u ahaa wareejinta rasmiga ah ee guddoomiyenimada meertada ah ee Midowga Afrika, taas oo laga wareejiyay Angola loona wareejiyay Burundi. Tani waxay calaamad u tahay weji hoggaamineed oo cusub xilli ay qaaraddu wajahaysato isbeddello juquraafi-siyaasadeed oo adag iyo yoolal horumarineed oo gudaha ah.

Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, ayaa khudbaddiisa ku muujiyay kalsooni, isaga oo ku boorriyay Afrika inay la wareegto xakamaynta aqoonsigeeda tiknoolajiyadeed iyo midka dhaqan.

“Gobannimadu waa inaan annagu samaynaa sheekadeenna,” ayuu Abiy u sheegay madasha. “Horumarku marnaba ma dhammaystirmi karo haddii sheekadeenna aan lagu darin. Afrika waxay gacan ka geysan kartaa xasilloonida, kobaca, iyo xalalka adduunka isbeddelaya.” ayuu raaciyay hadalkiisa

Mowduuca shir-madaxeedka ee sugnaanta biyaha iyo fayadhowrka ayaa si weyn uga dhex muuqday khudbadaha madaxda heerka sare ah ee goobjoogga ahayd, oo uu ka mid ahaa Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, oo ay weheliyeen wasiirrada arrimaha dibadda iyo biyaha.

Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, António Guterres, ayaa ku ammaanay Midowga Afrika inuu yahay “tiir muhiim u ah nidaamka dhinacyada badan leh,” isaga oo dib u cusboonaysiiyay baaqiisa ku aaddan in dib-u-habayn ballaaran lagu sameeyo hay’adaha caalamiga ah si ay si wanaagsan ugu matalaan danaha Afrika.

“Waxaan garab istaagnay Afrika markaad hoggaaminayseen dalabaadka caalamiga ah ee cadaaladda,” ayuu yiri Guterres, isaga oo xusay in Qaramada Midoobay ay weli ka go’an tahay “xoojinta nidaamka dhinacyada badan leh ee qarniga 21-aad, iyadoo loo marayo dib-u-habaynta nidaamka maaliyadda caalamiga ah iyo, ugu dambayntii, Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.”

Ra’iisul Wasaaraha Talyaaniga, Giorgia Meloni, oo madasha kaga hadashay marti-sharaf ahaan, ayaa muujisay in Talyaanigu ka fogaanayo hababkii hore ee Yurub ula macaamili jirtay Afrika. Waxay carrabka ku adkaysay in dalkedu doonayo iskaashi ku dhisan ixtiraam labada dhinac ah, halkii uu ka ahaan lahaa mid ku salaysan gurashada kheyraadka ama gargaar dhinac keliya ah.

“Iskaashiga dhabta ahi wuxuu ka dhexeeyaa oo keliya laba dhinac oo siman,” ayay tiri Meloni, waxayna raacisay “Haddii aad rabto inaad dhacdo kheyraadka, taas iskaashi maaha. Xitaa haddii aad rabto inaad bixiso sadaqo keliya, taas looma yeeri karo iskaashi. Waxa Talyaanigu rabo inuu sameeyo waa iskaashi dhab ah.”

In kasta oo munaasabadda furitaanka lagu arkay khudbado heer sare ah iyo ballan-qaadyo diblomaasiyadeed, haddana falanqeeyayaashu waxay xuseen in guusha shir-madaxeedka lagu cabbiri doono sida ballan-qaadyadan loogu beddelo fulin dhab ah oo laga hirgeliyo 55-ka dal ee xubnaha ka ah Midowga Afrika.