Maxay Soomaaliya uga dhigan tahay ansixinta heshiisyada badda?

Muqdisho, 5 Febraayo 2026 (Dawan)- Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Soomaaliya, Cabdiqaadir Maxamed Nuur, ayaa soo dhaweeyay go’aankii Golaha Wasiirada Khamiistii ee lagu ansixiyay dhowr heshiis istaraatiiji ah oo dhanka badda iyo heshiisyo caalami ah, kuwaas oo loogu talagalay in lagu casriyeeyo warshadaha maraakiibta dalka laguna xoojiyo xiriirka Soomaaliya la leedahay Turkiga.

Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ayaa u mahadcelisay Golaha Wasiirada ansixinta heshiisyadan, kuwaas oo ay ka mid yihiin Heshiiska Shaqaalaha Badda (2006), Heshiiska Caalamiga ah ee Nairobi ee Ka Saarista Burburka Maraakiibta (2007), Heshiiska Caalamiga ah ee Cabbirka Maraakiibta (1969), iyo Heshiis Isfaham u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

Wasiir Cabdiqaadir ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ku sheegay: "Waxaan ku ammaanayaa Golaha Wasiirada ansixinta heshiisyo istaraatiiji ah oo calaamad u ah horumar weyn oo lagu xoojinayo maamulka badda Soomaaliya iyo sumcadda caalamiga ah."

Wuxuu faahfaahiyay yoolalka degdegga ah ee wasaaraddu hiigsanayso: "Annaga oo xoojinayna iskaashiga Soomaaliya iyo Turkiga, iyo ku biirista heshiisyada muhiimka ah ee caalamiga ah, waxaan casriyeynaynaa dekedahayaga, kor u qaadeynaa ganacsiga badda ee badbaadada leh oo hufan, ilaalineynaa deegaanka badda, iyo in aan ilaalinno xuquuqda iyo daryeelka shaqaalahayaga badaha."

Bayaan ka soo baxay wasaaradda ayaa lagu xusay in ujeedooyinka heshiisyadan ay ka mid yihiin:

Horumarinta ganacsiga badda iyo dhaqdhaqaaqa maraakiibta

Casriyeynta iyo hagaajinta adeegyada dekedaha

Aqoonsiga shahaadooyinka shaqaalaha badda

Fududeynta iskaashiga farsamo iyo wadaagista khibradaha

Hubinta cadaaladda adeegyada dekedaha iyo fududeynta ganacsiga

Wasaaradda ayaa sidoo kale carrabka ku adkeysay muhiimadda Heshiiska Caalamiga ah ee Cabbirka Maraakiibta (1969), si loo abuuro halbeeg caalami ah oo lagu cabbiro doomaha, laguna hubiyo cashuuro iyo khidmad cadaalad ah. Sidoo kale, heshiiska Nairobi ee Ka Saarista Burburka (2007) ayaa muhiimad gaar ah leh, isagoo mas’uuliyad saaraya milkiilayaasha maraakiibta in ay ka saaraan burburka khatarta ah, taasoo ka hortageysa in biyaha Soomaaliya lagu shubo maraakiib la dayacay.

Ugu dambeyn, Heshiiska Shaqaalaha Badda (2006) ayaa lagu xaqiijinayaa ilaalinta xuquuqda shaqaalaha badda, abuurista xaalado shaqo oo badbaado leh, iyo kor u qaadista sumcadda shaqaalaha badda ee Soomaaliya.

Wasiir Nuur ayaa hadalkiisii ku soo gabagabeeyay: "Tallaabooyinkan waxay ka tarjumayaan sida aan uga go’an tahay in Soomaaliya la jaanqaadsiino heerarka caalamiga ah ee badaha, dhisna waax badeed oo adkeysi leh, tartan badan leh, oo waarta, taasoo taageeraysa horumarka qaranka."

Soomaaliya ayaa waayadii ugu dambeysay ku howlaneed meelmarinta shuruurc cusub iyo ku biirista heshiisyo caalami ah taas oo qeyb ka ah dadaallada ay dowladdu ku dooneyso inay kula jaan qaaddo nidaamka caalamiga ah.