Nuxurka Khudbaddii Madaxweyne Siciid Deni ee Muqdisho

Muqdisho (Dawan)- Khudbadda Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, uu ka jeediyey Muqdisho habnnimadii sabtida waxay ahayd mid xambaarsan farriimo siyaasadeed oo culus, kuna soo aadday xilli xasaasi ah.

Sida uu xafiiskiisu sheegay, khudbadani waxay qayb ka ahayd kulan uu la qaatay qaybaha kala duwan ee Bulshada Gobolka Banaadir. Halkan waxaa kuugu sharraxaynaa qodobbada ugu muhiimsan iyo macnaha siyaasadeed ee ay xambaarsaneed khudbadaas:

1. Nidaamka Federaalka iyo Maamul Goboleedyada

Deni wuxuu si cad u sheegay in nidaamka federaalku uu weerar la kulmayo. Waxaa uu tilmaamay in:

Puntland iyo Jubbaland: L la rabo in lagu dhabar-jabiyo nidaamka federaalka. “Puntland waxaa lagula dagaalamay, Jubbaland-na waa lagula dagaalamayaa... waxaana la leeyahay maamulka aad leedihiin ee Federaalku idin siiyey ha ku dhaqmina; ani tafsiir kale waan u waayey,” ayuu yiri Deni.

Maamulada kale (Galmudug, Hirshabelle, K/Galbeed): Wuxuu ku sifeeyey in laga adkaaday oo ay yihiin maamullo "bilaa sharci ah" oo muddo-dhaaf ah, isagoo si dadban u sheegay in Villa Somalia ay maamusho.

2. Eedeynta Hoggaanka Dowladda Federaalka (Villa Somalia)

Deni wuxuu adeegsaday weedho adag oo uu ku weerarayo hoggaanka hadda jira, isagoo ku eedeeyay:

Duminta Nidaamka: Wuxuu sheegay in ujeeddada dowladda federaalku ay tahay "duminta nidaamka federaalka," taasna ay tahay khatarta koowaad ee dalka hortaagan.

3. "Madaxaa Buka"

Weedha ah "Caasimaddii ayaa hadda bukta" ayuu adeegsaday isagoo la hadlayay reer Muqdisho. Wuxuu raaciyey dalab ah in isaga iyo mucaaradkuba ay helaan fursad ay dadka kula hadlaan. Waxa uu sheegay in Muqdisho ay "lax-jeclo" ka hayso, isagoo ka xigsaday dadka uu ku sifeeyay inay xukunka hadda joogaan

4. Jiheynta Baraha Bulshada

Deni wuxuu si weyn uga hadlay sida loo isticmaalo baraha bulshada (Facebook) isago ku duray leexinta ra'yiga dadweynaha. Wuxuu ku eedeeyey in ay ku shaqeyaan dadkaas "been" iyo "propaganda" si ay dadka ugu qanciyaan wax aan jirin, halkii laga hadli lahaa baahida dhabta ah ee dadka.Wuxuu ka digay in waxgaradkii lagu duray "is-naceyb," taasoo sii fogeynaysa is-fahamka bulshada.

5. Xiriirka Amniga iyo Siyaasadda

Madaxweyne Deni wuxuu sheegay in amniga iyo argagixisadu aysan ahayn arrimo farsamo oo keliya, balse ay salka ku hayaan khilaaf siyaasadeed. Wuxuu ku dooday in haddii siyaasiyiintu heshiis noqon lahaayeen, kooxaha nabad-diidka ah aysan awooddeen inay ka adkaadaan 20 milyan oo Soomaali ah. Dhibaatada amni wuxuu ku sifeeyey mid ka dhalatay "khilaafyada madaxda dhexdooda ah."

6. Baahida Wada-hadal Dhab ah

Deni wuxuu soo jeediyey in "hawada" laga hadlo aysan waxba soo kordhinayn hadlakiisana waxa uu imanaya iyadoo Muqdsho ay ka furanatahay Gogosha wadahadalla toos ah oo isagu uu qeyb ka ayahay. Wuxuu ku baaqay dib-u-heshiisiin dhab ah iyo in miiska la isugu yimaado si loo xalliyo khilaafaadka masiiriga ah, isagoo muujiyey inuu diyaar u yahay inuu door ka qaato badbaadada dalka.

7. Farriinta ku aaddan Muddo-kordhinta iyo Dastuurka

Wuxuu xusay in dalku marayo meel khatar ah, isagoo sheegay in haddii aan la helin heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, uu dalku geli karo burbur la mid ah kii 1990-kii. Wuxuu si adag uga soo horjeestay isbeddellada dastuurka ee ay wadato dowladda federaalku:

“Dastuurkan halkaa lagu malmaluuqayo, oo dadka la leeyahay ma tagi kartaan, maalin walbaana dagaal ka dhacay, cidi dastuuro noqonayo malahan; runta aan idiin sheego. Madaxweyne Xasan Shiikh iyo Aadan Madoobe hadduu dastuur u noqonaayo iyagee u taal, anigu ma garanaayo cid kale oo uu dastuur u noqonayo.”

Isku soo duub; Khudbadda Deni waxay ahayd mid “is-difaacid", isla markaana (weerar) ku ah Villa Somalia iyo qorshaheeda ku aaddan dastuurka iyo doorashooyinka.