Dacwad ka dhan ah been-abuurka saxiixa wasiir oo halis ku ah safaaradda Soomaaliya ee Nigeria

Waxaa qoray Dawan - Kooxda Dabagalka ee Dawan Media

Muqdisho / Abuja | Maarso 2026 (Dawan)- Dukumiintiyo ay heshay Dawan Media ayaa muujinaya caddeynta waraaqo wasaaradeed oo la been-abuuray, is-weydaarsi hanti oo qarsoodi ah, iyo oggolaansho dib loo taariikheeyay oo suurageliyay in dhulkii safaaradda Soomaaliya ee Abuja lagu wareejiyay muwaadin kasoo jeeda Nigeria, iyada oo Muqdisho ay sheegtay inaysan waxba ka ogeyn.

Bishii May 2021, warqad leh astaanta rasmiga ah ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya, isla markaana wadata saxiixa wasiirka, ayaa siisay Safaaradda Soomaaliya ee Abuja awood ballaaran oo ay ku beddeleyso dhul diblomaasiyadeed oo qiimo sare leh, guri deegaan ah oo si gaar loo leeyahay. Dowladda Nigeria ayaa aqbashay oggolaanshahaas, heshiis is-weydaarsi hanti ah ayaana la saxiixay, dhismana waa la bilaabay.

Hase yeeshee, waxaa jirta hal dhibaato oo ah in wasiirka magaciisa iyo saxiixiisa ku qoranyihiin warqadda uu sheegay inuusan isagu qorin.

Maxamed Cabdirisaaq , oo ahaa Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya sanadkii 2021, ayaa dacwad rasmi ah u gudbiyay Xeer-ilaaliyaha Guud ee Soomaaliya, isaga oo ku sheegay in saxiixiisa lagu been-abuuray qoraal rasmi ah oo diblomaasiyadeed . Wuxuu sheegay in ujeedka ugu wayn ee been-abuurkaas uu ahaa in lagu tagri falo hanti qaran iyada oo aan loo marin hannaan sharci ah.

“Saxiixa la ii nisbeeyay ma aha mid sax ah, dukumiintiguna kama soo bixin xafiiskeyga, luqadda lagu qorayna ma waafaqsana heerarka, habraacyada, ama dhaqanka diblomaasiyadeed ee Wasaaradda,” ayuu Cabdirisaaq ku qoray dacwadda uu u gudbiyay Xeer-ilaaliyaha Guud, Mudane Dr. Sulaymaan Maxamed Maxamuud, taariikhdu markay ahayd 20-ka Nofeembar 2025. “Xitaa higgaadda magacayga waa khaldan tahay, taas oo isla markiiba muujinaysa in dukumiintigani yahay mid been-abuur ah.” ayuu raaciyay hadalkiisa.

Fadeexadda Dhulka

Dhulka la sheegay waa Plot No. 1191 oo ku yaalla Cadastral Zone B19, Katampe Extension, Abuja, Nigeria, cabbirkiisuna yahay 3,202.67 mitir laba jibbaaran. Dhulkaas waxaa Safaaradda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya siiyay maamulka caasimadda Nigeria, lambarkiisu waa 021672, waxa uuna ku taariikhsanyahay 17 Noofembar 2020, isla markaanka waxaa loogu tala galay “Guri Degenaansho Diblomaasiyadeed”, kaas oo heshiiska ijaarkiisu yahay muddo 99 sano ah.

Dhulkaas waxaa loogu talagalay inuu noqdo hoyga rasmiga ah ee Safiirka Soomaaliya, wuxuuna ahaa hanti qaran oo ay leedahay dowladda Soomaaliya. Laakiin, sida ka muuqata dukumentiyada ay heshay Dawan Media, waxaa dhulkan lagu bedeshay guri gaar ah oo ka kooban afar qol oo ku yaalla House No. 7, 641 Road, Gwarinpa II Estate, Abuja. Gurigaas waxaa iska leh muwaadin Nigerian ah oo lagu magacaabo Bameyi Ohiogwehei.

Dhismo ka socda dhul markii hore loogu talagalay safaaradda Soomaaliya ee Abuja.

Dukumentiyo la been abuuray

Heshiiskaas wuxuu ku salaysnaa oggolaansho gaar ah. Asalka wuxuu ahaa qoraal rasmi ah oo ka yimid Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya, taariikhdeedu markay ahayd 30 Maajo 2021-kii, oo lagu sheegay in uu saxiixay Wasiirkii Arrimaha Dibadda Maxamed Cabdirisaaq . Warqaddaas waxay ku wargelisay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Nigeria in, amar ka yimid Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya loogu ogolaaday Safaaradda Soomaaliya ee Abuja inay xaq u leedahay in ay dhulka Plot 1191 ku beddesho “hanti la mid ah meel kasta oo loo soo jeediyo.”

Afar maalmood ka dib, 3 Juun 2021, Safiirkii Soomaaliya ee Nigeria waqtigaas, Mudane Jamaal Maxamed Barrow, ayaa Warqad rasmi u gudbiyay Waaxda Protocol-ka ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Nigeria, isaga oo si rasmi ah ugu lifaaqay habraacyada rasmiga ah ee Nigeria. Safiirku wuxuu sidoo kale saxiixay in Ohiogwehei uu xaq u leeyahay dhulka, isaga oo Janaayo 2022 u qoray Waaxda Xakamaynta Horumarinta (Department of Development Control) in loo oggolaado dhismaha dhulkaas.

Heshiiska is waydaarsiga oo uu diyaariyay xafiiska qareennada ee Chatham Partners ee Abuja, laguna saxiixay Douglas Najime Esq., ayaa si rasmi ah u xaqiijiyay is waydaarsiga dhulka. Heshiiskaas waxaa laga diiwaangeliyey xafiiska notaayada Nigeria . Hay’adaha kale oo ay ku jiraan AMMC, FCDA, iyo AGIS – ayaa kadib ansixiyay beddelka dhulka, bixiyay rukhsadaha dhismaha, isla markaana oggolaaday in la dhiso dhulkaas.

Maqaallo la xidhiidha

1 saac kahor

Xamaasadda tartamada kubadda cagta ee bisha Ramadaan

2 saac kahor

Kaarka aqoonsiga oo shardi looga dhigay duulimaadyada gudaha Soomaaliya

Shakiga ku gedaaaman waqtiga

Waxyabaha yaabka leh ee ku jira kiiskan ayaa ah khalad taariikheed (is-waafaq la’aan jadwalka wakhtiga) oo Cabdirisaaq si cad ugu xusay dacwadiisa. Inkastoo warqadda rasmiga la sheegay in la been-abuuray ay ku taariikhaysan tahay May 2021, xilligii uu wasiirka ahaa, haddana ku dhowaad dhammaan oggolaanshihii dowladda Nigeria, heshiisyadii sharciyeed, iyo rukhsadihii dhismaha ee la xiriiray arrintan waxaa la farsameeyay dabayaaqadii 2024 iyo 2025.

“Is-khilaafkan wuxuu si xooggan u muujinayaa in taariikhda ku qoran warqadda la been-abuuray si ula kac ah dib loo celiyay si ay ugu beeganto xilligii aan ahaa Wasiirka, taas oo abuureysa sawir been ah oo muujinaya oggolaansho sharci ah,” ayuu Cabdirisaaq qoray. “Arrintan waxay mudan tahay baaritaan buuxa.” ayuu raaciyay hadalkiisa

Haddii eedeyntani sax tahay, waxay tilmaamaysaa qorshe xeeladeysan: dukumenti sannado kadib dhacdada, loo sameeyay taariikh been ah si loogu eedeeyo wasiir aan xilka hayn, dabadeedna loo adeegsaday oggolaanshooyin rasmi ah oo hay’adaha dowladeed ee dal kale.

Kaalinta safiirki hore ee Nigeria

Dacawada waxaa si toos ah loogu xusay Safiirkii hore Jamaal Maxamed Barrow iyo inuu laf dhabar u ahaa kiiska . Warqaddii uu Safiirku u gudbiyay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Nigeria bishii Juun 2021 ayaa ahayd tan sababtay in la been abuuray dukumintiyada kale iyadoo sidoo kale saxiixa Safiirka uu ku muuqdo warqaddii oggolaanshaha ee loo diray Waaxda Horumarinta Nigeria sannadkii 2022.

Maxamed Cabdirisaaq ayaa ku baaqay in si buuxda loo baaro Safiirka iyo doorkiisa ku aaddan bilaabidda iyo fududeynta wareejinta hantida safaaradda. Dawan Media waxay la xiriirtay Barrow, si uu uga hadlo kiiska, waxaana ballan qaadeyna inaan kusoo dari doono haddii aan jawaab ka helno.

Dacwo rasmi ah

Cabashada uu Cabdirisaaq u gudbiyay Xeer-ilaaliyaha Guud, wuxuu codsaday in la sameeyo baaritaan dambiyeed oo ka kooban lix qodob: been-abuurka dukumentiyada wasaaradda iyo saxiixiisa; isticmaalka sharci-darro ee hantida diblomaasiyadeed ee Soomaaliya ku leedahay Nigeria; dhaqanka Safiirkii hore Barrow; ka-qaybgalka qof kasta oo Soomaali ah ama shisheeye ee ku lugta lahaa wareejinta dhulka iyo horumarinta ganacsiga; xadgudubka astaamaha rasmiga ah, lambarrada tixraaca, iyo warqadaha wasaaradda; iyo dib-u-taariikhdeynta si ula kac ah ee dukumentiyada si loo sameeyo oggolaansho been abuur ah.

Wasiirku waxa uu ballan qaaday inuu bixiyo markhaati iyo dukumentiyo dhammeystiran oo taageeraya dacwadiisa, oo ay ku jiraan warqadda rasmiga ee la been abuutay, warqadaha safaaradda, oggolaanshiyaha dowladda Nigeria, wakilkii rasmiga, is waydaarsigii heshiiska, heshiisyada wada-jirka ah, dukumentiyada la xiriira, iyo sawirro muujinaya dhismaha socda ee goobta.

Saameynta kiiska

Kiiskan wuxuu dhaliyay su’aalo culus oo ku saabsan maamulka hantida dowladda Soomaaliya ee dibadda. Dhulalka diblomaasiyadeed waa hanti qaran oo lagu ilaaliyo Heshiiska Vienna ee Xiriirka Diblomaasiyadeed. Iibsashadooda ama wareejintooda waxay u baahan tahay oggolaansho sharci oo laga helo dowladda leh. Haddii oggolaanshuhu ahaa been abuur, markaas dhammaan hannaanyadii iyo oggolaanshihii rasmiga ahaa ee Nigeria waxay noqonayan been abuur ah.

Sidoo kale, kiiskani wuxuu dib u iftiiminayaa xaaladda guud oo ku saabsan kormeerka safaaradaha Soomaaliya iyo hababka lagu maamulo hantida dowladda ee safaaradaha ka howlgala meel ka fog Muqdisho.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Xafiiska Xeer-ilaaliyaha Guud, iyo Maamulka Gobolka Caasimadda Federaalka ee Nigeria kama aysan soo bixin war rasmi ah, xilligi la faafinayay warbixintan.

Fiiro Gaar ah

Dawan Media waxay dib u eegis ku samaysay nuqullada dhammaan dukumentiyada muhiimka ah ee lagu xusay warbixintan, oo ay ku jiraan warqadda rasmiga iswaydaarsiga heshiiska, wakiilka, iyo warqadaha ay is dhaafsadeen safaaradda Soomaaliya iyo hay’adaha dowladda Nigeria. Dib ayaa loo daabici doona warbixinta marka laga helo jawaabo shaqsiyaadka iyo hay’adaha ku lugta leh kiiskan.

Maqaallo kale oo aan kuu doorannay

4 saac kahor