Muqdisho (Dawan)- Tan iyo Markii ay Itoobiya iyo Somaliland kala saxiixdeen heshiis dhanka Badda ah 1-dii January, waxey Warbaahinta Caalamku billaawday in ay wax ka qorto saameynta uu ku yeelan karo xasiloonida Geeska Afrika, maadama ay Dowladda Somaaliya ka hor timid heshiiskaas, kuna tilmaamtay waxba kama jiraan.
Is-dhaafsiga Badda iyo Aqoonsiga
Wargeyska The Economist ee ka soo baxa dalka Ingiriiska iyo Wargeysyada Faransiiska ee Lacroix iyo Le Point ayaa aad u faaqiday kana qoray warbixino iftiiminaya Faa'iidada ay labada dhinac isku dhaasfanayaan heshiiska iyo saameynta uu yeelan doono Gobolka.Itoobiya waxa ay heli doonta Deked ay baadi goob ugu jirtay muddo dheer kuna sigatay in ay dagaal u gasho, halka Somaliland ay heleyso aqoonsi ay uga baxeyso go'doomin ay ku jirtay in ka badan soddon sano.Balse Warbaahinta Reer-galbeedku waxa ay dhinaca kale tilmaameen in uu heshiiskaan abuuray xiisad ka dhax qaraxda dalalka Geeska Afrika, kadib markii ay ka carootay Dowladda Soomaaliya, sidoo kalena uu welwel geliyay Dowladaha Jabuuti iyo Eritrea.
The Economist, ayaa sheegtay in Ra'iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, uu guul diblomaasiyadeed ku tilmaamay heshiiskii uu la saxiixday Madaxweynaha Somaliland, Muuse Biixi Cabdi, isaga oo ka dhabeeyey baadi goobkii Itoobiya ee dhowr iyo tobankii sano ee la soo dhaafay ay ku doonaysay inay si toos ah u gaarto Badda, iyada oo aan wax xoog ah loo adeegsan.
Abiy ayaa yiri, " Anaga oo oofineyna ballantii aan ka qaadanay Shacabkeena, waxaan ka dhabeynay inaan gaarno Badda Cas. Niyadda nooguma jirto inaan cid qasabno"
Abiy Axmed waxa uu difaacay xaqa uu dalkiisu u leeyahay in uu helo Bad, xitaa haddii ay ku qaadato in ay ku helaan awood iyo faragelin sida ay warisay Lacroix.
La-taliyihiisa Amniga Qaranka, Ridwaan Xuseen ayaa yiri, “Itoobiya waxey ku yeelan doonta Badda Cas saldhig ciidan oo kira ah"
Madaxda Somaliland, waxa uu heshiiskaan uga dhigan yahay horumar ay ku gaareen baadi goob ay ugu jireen in la aqoonsado muddo soddon sano ah.
Somaliland waxa sidoo kale laga yaabaa inay saami ku yeelato diyaaradda Ethiopian Airlines oo ah diyaaradda ugu weyn Afrika.
Somaliland ayaa sannadkii 1991-kii ku dhawaaqday inay ka go'day Soomaaliya, ka dib markii uu dalku galay fowdo sababtay in ay dunto Dowladdii Dhexe ee uu hoggaaminayay Maxamed Siyaad Bare.
In kasta oo ay leedahay hay’ado maamul iyo lacag u gaar ah haddana madax bannaanida Somaliland aqoonsi kama helin beesha caalamka.
Somaliland waxa ay rajaynaysaa in Afrika inteeda kale ay ku daydaan Itoobiya kadib marka ay aqoonsato, iyada oo ay ugu wacan tahay in Addis Ababa tahay xarunta Midowga Afrika iyo xiriirka adag ee Abiy Axmed kala dhaxeeya waddamada Khaliijka ee awoodda badan, gaar ahaan Imaaraadka Carabta oo ay diblomaasiyiinta qaarkood ku tuhmayaan in ay kaalin ku lahayd heshiiska.
Colaad ka qaraxda Geeska Afrika
Si kastaba ha ahaatee, sida uu qoray wargeyska Le Point, heshiiskaan kediska ah waxa uu halis u yahay in uu markale xiisad ka dhex huriyo Geeska Afrika, iyadoo Dowladda Soomaaliya oo aan wali aqoonsan madax bannaanida Somaliland, ay ku tiri, War-saxaafadeed ay soo saartay, "Somaliland waa qayb ka mid ah Soomaaliya sida uu dhigayo dastuurka, sidaas darteed Soomaaliya waxa ay u aragtaa tallaabadaan xad gudub bareer ah oo ka dhan ah qaranimadeeda iyo midnimadeeda.”
Soomaaliya waxay ugu baaqday Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta iyo IGAD, inay u istaagaan sidii ay u difaaci lahayeen qaranimadeeda, isla markaana ay Itoobiya ugu khasbi lahaayeen inay u hoggaansanto shuruucda caalamiga ah.
